Gids
Een omgevingsvergunning aanvragen zonder architect
Bijgewerkt op · regels geldig in Vlaanderen sinds 1 maart 2026
Voor de meeste kleine werken rond de woning is de medewerking van een architect niet verplicht: een tuinhuis, een carport, een zwembad, een afsluiting, een terras, een veranda of een garage tot 40 m². U vraagt de omgevingsvergunning dan zelf aan, in uw eigen naam, met plannen die u zelf maakt of laat maken.
Deze gids bundelt wat u daarvoor moet weten: waar de grens ligt, wat het loket van u verwacht, welke tekeningen erbij horen, en waar u de details vindt voor uw soort project.
Wanneer de architect niet verplicht is
De regel is omgekeerd aan wat veel mensen denken. In principe is voor elke vergunningsplichtige bouwhandeling een architect verplicht. Het besluit van de Vlaamse Regering van 23 mei 2003 somt de uitzonderingen op, en daar vallen de kleine werken rond de woning onder, zolang ze een aantal drempels niet overschrijden.
| Drempel | Waarde | Erboven |
|---|---|---|
| Oppervlakte van het bijgebouw of de aanbouw | 40 m² | architect verplicht |
| Kroonlijsthoogte | 3 m | architect verplicht |
| Nokhoogte | 4,5 m | architect verplicht |
| Stabiliteit of structuur van de woning | geen enkele ingreep | architect verplicht |
| Woonfunctie | geen bijkomende woonruimte | architect verplicht |
Per constructie, en allemaal tegelijk
De drie cijfers gelden per constructie en cumulatief: een bijgebouw van 38 m² met een nok van 4,8 m heeft een architect nodig. Twijfelt u, dan geeft de dienst omgeving van uw gemeente gratis uitsluitsel voor uw geval; de Orde van Architecten hanteert dezelfde drempels.
Onder die drempels tekent u zelf, of laat u tekenen door wie u wilt: een tekenbureau, een landmeter, een online generator. U ondertekent de aanvraag in het Omgevingsloket en u bent verantwoordelijk voor wat erin staat. Dat is geen formaliteit: een fout op het plan is uw fout, niet die van een architect.
Vrijgesteld, zonder architect, of met architect
Vóór de vraag ‘met of zonder architect’ komt een andere: hebt u wel een vergunning nodig? Het Vrijstellingenbesluit stelt heel wat kleine werken vrij, op voorwaarde dat ze aan alle voorwaarden tegelijk voldoen. Pas als uw project daarbuiten valt, komt de aanvraag in beeld.
Vrijgesteld
Geen dossier, geen loket. Wel alle voorwaarden tegelijk vervullen, en nagaan of een RUP, een verkaveling of een gemeentelijke verordening niet strenger is. De voorwaarden per project staan in de gids Wat mag u bouwen zonder vergunning?.
Vergunning zonder architect
Uw project valt buiten de vrijstelling maar blijft onder de drempels van 40 m², 3 m en 4,5 m. U dient zelf in via het Omgevingsloket, met de tekeningen van het normenboek. Dit is de situatie waarover deze gids gaat, en het dossier dat deze site maakt.
Vergunning met architect
Boven de drempels, bij werken aan de structuur, bij een nieuwe woning of een bijkomende woonruimte. De architect tekent, ondertekent en volgt de werf. Geen enkele online dienst vervangt hem, ook de onze niet: de assistent zegt het u vóór de betaling.
Voor de projecten die deze site dekt, ziet dat er zo uit. Elke pagina geeft de voorwaarden, voorbeelden en het dossier voor dat project.
| Project | Vrijgesteld zolang | Zonder architect tot |
|---|---|---|
| Tuinhuis of berging | 40 m² bijgebouwen samen, 3,5 m hoog, zij- of achtertuin, 1 m of 3 m van de grens | 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,5 m |
| Vrijstaande carport | zelfde regels als het tuinhuis: het is een bijgebouw | 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,5 m |
| Veranda of aanbouw | nooit meer vrijgesteld of meldbaar sinds 1 maart 2026 | 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,5 m |
| Zwembad | 80 m² niet-overdekte constructies samen, 1 m van de grens | geen oppervlaktedrempel voor de architect, wel de gemeente |
| Garage, atelier, poolhouse | 40 m² bijgebouwen samen, 3,5 m hoog, niet bewoond | 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,5 m |
| Pergola of overkapping | vrijstaand: 40 m² bijgebouwen samen, 3,5 m hoog | 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,5 m |
| Afsluiting of tuinmuur | 2 m in zij- en achtertuin, 1 m gesloten in de voortuin | altijd zonder architect |
| Terras of verharding | 80 m² niet-overdekte constructies samen, 1 m van de grens | altijd zonder architect |
| Dierenverblijf | zelfde regels als het tuinhuis: het is een bijgebouw | 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,5 m |
Wat het Omgevingsloket van u verwacht
Een aanvraag zonder architect volgt het normenboek voor stedenbouwkundige handelingen zonder architect van het Departement Omgeving. Dat document legt vast welke tekeningen u toevoegt, wat erop staat, en hoe elk bestand heet. Het is de checklist waarmee de gemeente uw dossier volledig of onvolledig verklaart.
- I, het inplantingsplan: in elke aanvraag, op schaal, met de afstanden tot de perceelsgrenzen.
- T, de terreinprofielen: in twee richtingen, met het reliëf voor en na de werken.
- C, de constructietekening voor een vrijstaand bijgebouw, een zwembad of een afsluiting; P, G en S (grondplan, geveltekening, snede) voor een veranda of aanbouw.
- L, de legende, en F, minstens drie foto’s vanop de punten die op het inplantingsplan staan.
- Een beschrijvende nota en het aanvraagformulier van het loket, dat u online invult.
Situeringsplan · enkel op papier 
Tekening I · Inplantingsplan 
Tekening T · Terreinprofiel 
Tekening C · Constructietekening
De bestandsnamen zijn niet vrij: BA_tuinhuis_I_N_1_inplantingsplan.pdf is een geldige naam, tekening1.pdf niet. De gids Het normenboek uitgelegd ontleedt die naam letter voor letter, en de gids Omgevingsloket stap voor stap toont waar elk bestand terechtkomt.
Zelf tekenen, laten tekenen of genereren
| Weg | Kost | Tijd | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Zelf, op een kadastraal uittreksel | 0 € | een paar avonden | wie handig is met een lat en geduld heeft met de schaal |
| Tekenbureau of landmeter | 150 tot 500 € voor de plannen, 400 tot 1 200 € voor een dossier | 1 tot 4 weken | wie zekerheid wil over de grenzen of een ingewikkeld perceel heeft |
| Online generator op het kadaster | 29 tot 49 € | 10 minuten | wie een gewoon project op een gewoon perceel heeft |
Welke weg u ook kiest: het loket is gratis en de gemeente beoordeelt de inhoud, niet wie getekend heeft. Een net getekend plan van een particulier wordt op dezelfde manier behandeld als dat van een tekenbureau. Wat telt, is dat de maten kloppen, dat de schaal juist is en dat elk stuk erbij zit.
De aanvraag, van telefoon tot aanplakking
Bel de dienst omgeving
Bestemming, RUP of BPA, verkaveling, verordening, dossiertaks. Vijf minuten die maanden kunnen schelen.
Maak de tekeningen
Inplantingsplan, terreinprofielen, constructietekening of grondplan-gevels-snede, legende, foto’s, nota. Eén tekening per bestand.
Dien in via het Omgevingsloket
Aanmelden met itsme of eID, snelinvoer zonder architect, bestanden opladen, formulier invullen, indienen.
Wacht op de beslissing
30 dagen voor het volledigheidsonderzoek, dan 60 dagen (vereenvoudigde procedure) of 105 dagen (gewone procedure).
Plak aan en start
30 dagen aanplakking op het terrein; starten mag vanaf de 36e dag na de eerste dag van aanplakking, als niemand beroep instelt.
De kosten van dat traject, van dossiertaks tot aanplakking, staan in de gids Wat kost een omgevingsvergunning?. Staat de constructie er al, lees dan Regulariseren zonder vergunning.
De fouten die een dossier zonder architect onvolledig maken
- De bestaande bijgebouwen niet meetellen: de 40 m² geldt voor alles samen, en de gemeente kent uw perceel via de luchtfoto.
- De hoogte meten tot de kroonlijst waar het besluit de nok bedoelt, of omgekeerd.
- Eén pdf met alle tekeningen, of bestanden zonder de code van het normenboek.
- Persoonsgegevens op de tekeningen: het dossier wordt gepubliceerd op het inzageloket.
- Geen terreinprofielen, of maar één richting.
- Foto’s zonder opnamepunt op het inplantingsplan, of minder dan drie.
- Beginnen bouwen voor de 36e dag na de aanplakking.
Uw dossier zonder architect, klaar voor het loket
De assistent toetst eerst of uw project vrijgesteld is en of een architect verplicht is. Daarna tekent hij de plannen op het officiële kadaster en benoemt hij de bestanden voor het Omgevingsloket.
Vanaf 29 € · gratis voorbeeld voor u betaalt
Veelgestelde vragen
Kan ik een aanvraag zonder architect laten tekenen door een architect?
Ja, niets belet het. Veel architecten nemen zulke kleine opdrachten echter niet aan, of rekenen een forfait aan dat de prijs van het tuinhuis benadert. Een tekenbureau, een landmeter of een online generator zijn de gebruikelijke alternatieven.
Ben ik aansprakelijk als ik zelf teken?
U ondertekent de aanvraag en staat in voor de juistheid van wat erin staat. Een fout in de maten of een vergeten bijgebouw kan leiden tot een weigering of, erger, tot een vergunning die niet klopt met wat u bouwt. Meet zorgvuldig en gebruik het officiële kadastraal percelenplan als basis.
Mag ik een veranda van 30 m² zonder architect aanvragen?
Ja, als de kroonlijst niet hoger komt dan 3 m, de nok niet hoger dan 4,5 m en de werken de stabiliteit van de woning niet raken. Sinds 1 maart 2026 is de aanvraag wel altijd een omgevingsvergunning, geen melding meer. De pagina Vergunning veranda legt het uit.
Wat als de gemeente toch een architect vraagt?
Dat gebeurt wanneer het project volgens de gemeente een van de drempels overschrijdt of de structuur van de woning raakt. Vraag dan schriftelijk op welke grond, en pas het project aan of stel een architect aan. Een online dossier helpt u in dat geval niet verder.
Gelden dezelfde regels in Brussel en Wallonië?
Nee. Elk gewest heeft zijn eigen wetboek en zijn eigen dispensaties. Deze site dekt Vlaanderen; voor Wallonië bestaat het zusterproject plan-implantation.be.